สำนักศิลปะและวัฒนธรรม เป็นหน่วยงานหนึ่งที่สังกัด มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ซึ่งได้ก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2473 ในสมัยขุนประสงค์จรรยา เป็นศึกษาธิการ จังหวัดมหาสารคาม ในฐานะโรงเรียนประถมวิสามัญ เปิดสอนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-5 และฝึกหัดครูกสิกรรมชั้นต่ำ จนถึง พ.ศ. 2478 หลังจากนั้นใน พ.ศ. 2479 มีการเปลี่ยนแปลงในโรงเรียนประถมวิสามัญโดยเปิดรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 และเปิดสอนชั้นฝึกหัดครูประกาศนียบัตรครูมูล ประกาศนียบัตรวิชาการศึกษา (ป.กศ.) ตามลำดับ  ต่อมาเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2505 ได้ยกฐานะโรงเรียนฝึกหัดครูมหาสารคามเป็น  “วิทยาลัยครูมหาสารคาม”  ขึ้น โดยภารกิจของวิทยาลัยครูมหาสารคาม ตามพระราชบัญญัติวิทยาลัยครูพุทธศักราช 2513 ที่จะต้องอนุรักษ์วัฒนธรรมจึงได้แต่งตั้ง “ ศูนย์ส่งเสริมวัฒนธรรม วิทยาลัยครูมหาสารคาม “ ขึ้น โดยมีประวัติ ดังนี้



พ.ศ. 2524 ได้ผนวกงานศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดมหาสารคาม

พ.ศ. 2527 จัดตั้งเป็น ศูนย์ศิลปะวัฒนธรรม วิทยาลัยครูมหาสารคาม มีฐานะเทียบเท่าคณะ ใช้พื้นที่ชั้น 3 อาคาร 8 ทุกห้องเป็นสำนักงานและห้องจัดนิทรรศการ

พ.ศ. 2529 คณะรัฐมนตรีเห็นชอบหลักการแผนพัฒนาการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมศิลปกรรม โดยให้เร่งจัดตั้งหน่วยอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมศิลปกรรมท้องถิ่น และได้รับแต่งตั้งให้ทำหน้าที่เป็นหน่วยอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมศิลปกรรมท้องถิ่นประจำจังหวัดซึ่งต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็นหน่วยอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมศิลปกรรมธรรมชาติและศิลปกรรมท้องถิ่น

พ.ศ. 2533 ได้ปรับปรุงอาคารบานบุรีซึ่งเติมเป็นอาคารไม้ที่ยังเหลืออยู่ เป็นอาคารศูนย์ ศิลปวัฒนธรรมมีลักษณะเป็นอาคารคอนกรีต มีห้องประชุม 1 ห้อง ห้องนิทรรศการ 1 ห้อง ห้องสำนักงาน 2 ห้อง และได้เปลี่ยนชื่อเป็น “ สำนักศิลปวัฒนธรรม” ตามพระราชบัญญัติสถาบันราชภัฏมหาสารคาม 2538

พ.ศ. 2548 ได้เปลี่ยนชื่อจาก สำนักศิลปวัฒนธรรม เป็น “ สำนักศิลปะและวัฒนธรรม” ตามโครงสร้างการบริหารงานใหม่ของมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม

พ.ศ. 2550 ได้ปรับเปลี่ยนวิสัยทัศน์ จากข้อความเดิมที่ว่า “ เป็นผู้นำทางศิลปวัฒนธรรม ท้องถิ่นสู่สากล ” เปลี่ยนเป็น “ เป็นศูนย์กลางทางด้านศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นสู่สากล”